Het is zomer 2025 en Dieuwertje bezoekt een netwerkevent voor sociale ondernemingen. Een man bij een kraampje vertelt dat hij speciale werkvoorzieningen biedt voor ‘de doelgroep.’ Dieuwertje voelt een afstand. “De doelgroep? Behoren we niet allemaal tot ‘een doelgroep’? Dus wat zegt u nu eigenlijk?”  vraagt Dieuwertje hem. “Maar hij begreep me niet”, vertelt ze lachend als we haar interviewen op haar flexwerkplek in Utrecht. 

Als recruiter bij AutiTalent koppelt ze mensen met autisme aan organisaties door het hele land. Ook daar gaat ze het gesprek aan over ‘de doelgroep’. Dieuwertje: “Ik vind dat we moeten oppassen met die term. Het is goedbedoeld, maar het creëert een wij-zij denken. Je zet mensen met autisme apart. Iedereen hoort bij een bepaalde doelgroep, dus laten we gewoon het beestje bij de naam noemen. In plaats van ‘de doelgroep’ zeg ik liever ‘mensen met autisme’. Het is een finesse, we praten allemaal over hetzelfde, maar toch voelt het anders.”

Het bekende vinkje

Haar kritiek komt van haar jarenlange ervaring als recruiter Banenafspraak bij een gemeente. “Alles draaide om het bekende vinkje: de doelgroepregistratie. Ooit bedacht om banen te creëren voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Met goede intenties, maar je gaat mensen van elkaar scheiden. Jij mag wel in het doelgroepregister, jij niet. Dan krijg je organisaties die zeggen: ik wil alleen iemand met een vinkje. Dat zit me dwars. Je wil toch een nieuwe collega aannemen op competenties, en niet omdat je hierdoor een vinkje kan zetten?”

Dieuwertje ziet ook dat veel organisaties juist mensen met autisme aannemen vanwége hun autisme. “Die organisaties kiezen bewust voor talenten als nauwkeurigheid, loyaliteit of creativiteit. Omdat ze dat nodig hebben in de organisatie. Daar word ik blij van.”

Ziek en kapot

Taal, beeldvorming, stigma – het zijn onderwerpen die Dieuwertje al lang aan het hart gaan. Door haar eigen ervaring realiseerde ze zich dat het stigma niet alleen leeft bij buitenstaanders, maar ook bij de mensen met autisme zelf. Dieuwertje: “Toen ik begreep dat ik autisme heb, dacht ik dat ik ziek was, kapot. Dat ik geen bijdrage meer kon leveren aan de maatschappij.” Ze meldde zich twee weken later bij een zorgboerderij. “Ik was ervan overtuigd dat ik daar mijn dagen moest gaan slijten.”

Niet lang daarna bezocht ze een congres over vrouwen met autisme waar auteur Judith Visser sprak. Dieuwertje was vol bewondering. “Een mooie vrouw, succesvol schrijfster, mét autisme, en ik dacht: huh? Dat kan dus ook? Dat heeft veel voor me betekend. Ik realiseerde dat ik mega veel vooroordelen had over mensen met autisme. En dat stigma is wijdverspreid.”

En dus komt Dieuwertje in actie. “Ik vind dat ervaringsdeskundigen het stigma moeten doorbreken. Als ik niet van me laat horen blijven we denken: autisme is van mannelijke computernerds.”

Peter heeft autisme, dus die zullen we maar niet meevragen naar het teamuitje.”

Dusjes

Is het dan volledig de rol van ervaringsdeskundigen? Dieuwertje: “Die kunnen wel de diversiteit laten zien. Maar de neurotypische mens moet wel openstaan voor een ander verhaal. Ik zie vaak ‘dusjes’ ontstaan: Peter heeft autisme, dús die zullen we maar niet meevragen naar het teamuitje. Dús hij kan de telefoon niet opnemen. Dús hij wil vast achterin een hoekje zitten. Ik leer leidinggevenden met een open blik te kijken. En aan hun medewerkers te vragen: wat houdt jouw autisme in? Wat heb jij nodig om het beste uit jezelf te halen?”

Die vraag – wat verlang jíj – veranderde haar eigen leven. “Voor mijn diagnose moest ik me vooral aanpassen”, vertelt ze. Maar toen kwam haar diagnose en die éne vraag: waar heb jij behoefte aan? Voor Dieuwertje was dat duidelijk: “Ik zei: ik wil verdorie ALLEEN op een boot zitten en met dieren werken! En dat deed ik. Ik kocht een boot en ging werken bij de ezelopvang. Voor het eerst kwam wat ik deed van binnenuit.”

Nu stelt ze dezelfde vraag aan haar kandidaten bij AutiTalent. “Wat heb je nodig? Waar krijg je energie van, en wat kost je veel energie? Dat zijn essentiële vragen voor onze kandidaten. Vaak is het antwoord: duidelijkheid. Alleen al één keer per week met een buddy of leidinggevende zitten en kijken wat er goed gaat en wat er beter kan – dat kan al zoveel rust opleveren.”

Met haar baan als recruiter zit ze dus precies goed, en haar werk is nog lang niet klaar. “Er zijn nog zoveel mensen aan werk te helpen,” vertelt ze. “En organisaties te inspireren en adviseren. Ik ben heel blij met mijn baan.”

Deel dit verhaal: