“Wat heb jij eigenlijk met autisme?”

Toen Jan die vraag jaren geleden kreeg, antwoordde hij: “Eerlijk gezegd helemaal niks.”

Inmiddels werkt Jan acht jaar als relatiemanager bij AutiTalent. Maar een autisme-expert? Zo mag je hem niet noemen.

“Mensen-expert,” suggereert hij lachend. “Dat ben ik wel.”

Jan, wat doe jij als relatiemanager?

“Ik zorg dat de plaatsing zo prettig mogelijk verloopt voor zowel de medewerker met autisme als de opdrachtgever. Zo prettig, dat de opdrachtgever de medewerker uiteindelijk zelf in dienst neemt.

Simpel gezegd ben ik het aanspreekpunt voor zowel de leidinggevende als de medewerker. Als er ook maar iets is waar zij mee zitten, dan ben ik er voor ze. Mensen met autisme kunnen dingen soms lang opkroppen. Ik zeg dan altijd: laat het niet te groot worden. Meld het bij mij voordat de bom barst.”

Hoe verschil jij van een jobcoach?

“Ik sta tussen de opdrachtgever en de medewerker in, terwijl een jobcoach er uitsluitend voor de medewerker is. Dat geeft mij de unieke positie om me in te leven in beide kanten, en een brug te slaan tussen medewerker en opdrachtgever.

Ik ben bij ontzettend veel bedrijven binnen geweest: van kleine musea tot grote energieleveranciers. Jarenlang liep ik rond bij de Belastingdienst en Defensie, ik heb bijna iedere kazerne van binnen gezien. Ik kan me daardoor goed verplaatsen in wat er speelt bij een bedrijf of leidinggevende, en hoe dat van invloed kan zijn op onze medewerker.”

In de waan van de dag is het lastig om stil te staan bij hoe het echt gaat.

Met wat voor soort vragen of situaties houd jij je bezig?

“Dat varieert van praktische vragen over contracten tot meedenken over de ideale werkomgeving. Laatst kwam ik ergens waar we voor een medewerker een prikkelarme werkplek hadden gerealiseerd. Een goede zet, zou je denken. Maar het resultaat was dat zij vereenzaamde.

In overleg hebben we besloten haar dichter bij haar collega’s te laten zitten, terwijl ze een koptelefoon kon gebruiken wanneer ze behoefte had aan rust. Dat werkte veel beter.”

Hadden ze dat niet onderling op kunnen lossen?

“Dat zou je denken, maar communicatie is zo makkelijk nog niet. In de waan van de dag is het lastig om stil te staan bij hoe het echt gaat. Sommige medewerkers voelen zich in het begin onzeker en durven niet goed aan te geven wat ze nodig hebben. Of ze vinden het lastig om onder woorden te brengen hoe ze zich voelen. Tegelijkertijd vragen leidinggevenden niet altijd door.

Dan helpt het enorm als ik erbij ben en doorvraag: wat bedoel je precies? Waar loop je tegenaan? En waar zijn jullie allebei bij gebaat? De oplossing blijkt verrassend vaak heel simpel.”

Soms denk ik: hoe hebben we deze persoon hier geplaatst gekregen? Komt dit goed?

Dus uiteindelijk draait het allemaal om communicatie?

“Communicatie is doorslaggevend, ja. De meeste plaatsingen zijn een succes, maar als het een keer misgaat, heeft dat bijna altijd met communicatie te maken. Mensen die zaken voor zich houden, leidinggevenden die niet doorvragen, of communicatie die anders overkomt dan bedoeld.

Sommige mensen kroppen dingen op, kroppen dingen op, kroppen dingen op… en dan barst het. Juist daarom probeer ik dingen vroeg bespreekbaar te maken.

Het is mijn rol om daarin te coachen, te vertalen en een brug te slaan. Meestal werkt dat heel goed. Maar succes hangt ook af van de houding van een leidinggevende. Is iemand er echt voor gemotiveerd, of is het hem of haar opgelegd? Dat maakt een groot verschil.”

Kunnen mensen je nog steeds verrassen?

“Met een open blik kun je enorm verrast worden. Ikzelf ook nog. Laatst startte een medewerker van in de vijftig die nauwelijks werkervaring had en na jaren buitenwerk ineens vier dagen per week op kantoor begon.

Dan denk ik: hoe hebben we deze persoon hier geplaatst gekregen? Komt dit goed?

Maar een paar maanden later blijkt zo iemand volledig op zijn plek te zitten en is de opdrachtgever hartstikke tevreden. Dan zie je hoe belangrijk het is om niet alleen naar een cv te kijken, maar ook naar de persoon en de omgeving waarin iemand terechtkomt.”

Heb je nog advies voor leidinggevenden?

“Ik behandel iedereen als individu, omdat ieder persoon met autisme anders is. Een autisme-expert ben ik dus niet, maar ik heb inmiddels wel veel mensenkennis opgebouwd.

Mijn advies aan opdrachtgevers is om er met een open blik in te stappen. Ik verkoop geen hallelujaverhaal: er kunnen ook dingen misgaan. Verwacht dus niet direct maximale prestaties. Geef medewerkers de ruimte om rustig op te starten en tot bloei te komen.

En als dat gebeurt,” zegt Jan, “dan is dat in mijn ogen het mooiste wat er is.

Inmiddels kan ik op dezelfde vraag, wat ik heb met autisme, antwoorden: heel veel. Ik zie al acht jaar lang hoeveel impact het heeft op onze medewerkers en op de organisaties waar zij werken. Mensen met autisme willen zich nuttig voelen, en dat lukt op deze manier heel goed. Vrijwel altijd ontstaat een mooie dynamiek en resultaten die positief verrassen.”

Deel dit verhaal: